Nguyên nhân gây quầng thâm mắt thường do vùng da dưới mắt mỏng, dễ lộ mạch máu hoặc sắc tố sẫm màu bên dưới. Các nguyên nhân phổ biến gồm: thiếu ngủ, thức khuya, mệt mỏi khiến mao mạch giãn nở và da xỉn màu; yếu tố di truyền làm da mỏng bẩm sinh; lão hóa khiến da mất collagen, mỡ dưới da giảm; tia UV kích thích sản sinh melanin gây sạm đen; thiếu hụt dinh dưỡng, đặc biệt là sắt và vitamin B12, làm giảm oxy nuôi da; và một số bệnh lý nền như dị ứng, rối loạn nội tiết, bệnh gan, thận hoặc dạ dày. Hiểu rõ nguyên nhân giúp lựa chọn phương pháp cải thiện quầng thâm hiệu quả và an toàn.
Cơ chế hình thành quầng thâm mắt do thiếu ngủ và thức khuya
thiếu ngủ là một trong những thủ phạm phổ biến nhất tàn phá diện mạo đôi mắt. Khi liên tục thức khuya, đồng hồ sinh học bị đảo lộn hoàn toàn. Lúc này, cơ thể sẽ tự động rơi vào trạng thái căng thẳng và phản ứng bằng cách tăng sản sinh hormone cortisol vào trong máu. Hormone này có xu hướng làm tăng lưu lượng máu tổng thể để cơ thể chống chọi với mệt mỏi.
Chính nồng độ cortisol tăng cao đã tác động tiêu cực, ép buộc các mạch máu dưới mắt phải phình đại và giãn nở ra nhằm chứa lượng máu dư thừa đó. Đi kèm với hiện tượng này là tình trạng tuần hoàn máu kém, dòng máu chảy qua vùng mắt bị chậm lại, dẫn đến thiếu oxy trầm trọng. Khi đó, các huyết sắc tố mang ít oxy sẽ chuyển sang màu tối sẫm.
Đặc biệt, làn da quanh hốc mắt có độ dày sinh lý cực kỳ mỏng mảnh, ước tính chỉ bằng 1/10 các vùng da khác trên khuôn mặt. Sự mỏng manh bẩm sinh này khiến hệ thống tĩnh mạch nông quanh mắt khi bị ứ máu và thiếu oxy sẽ dễ dàng lộ rõ mảng màu xanh đen thẫm ngay dưới bề mặt biểu bì. Đồng thời, áp lực chất lỏng tích tụ tại vùng trũng này cũng gia tăng, hình thành nên những bọng mắt sưng húp kèm quầng thâm sậm màu xám xịt.
Tác động của yếu tố di truyền đến quầng thâm hốc mắt
Nếu bạn thắc mắc tại sao có những người sinh hoạt rất điều độ nhưng mắt vẫn có quầng sẫm màu, câu trả lời chính là gen di truyền. Theo Ths.BS Lê Viết Trí Yếu tố di truyền bẩm sinh từ các thế hệ trước trong gia đình đóng vai trò như một bản thiết kế định sẵn cho cấu trúc gương mặt.
Gen di truyền quy định độ dày biểu bì da mí dưới của bạn mỏng manh hay dày dặn. Đối với những ai sở hữu làn da quanh mắt mỏng bẩm sinh, hệ mao mạch quanh hốc mắt sẽ nằm sát bề mặt da hơn bình thường, khiến các mạch máu màu xanh sẫm lộ rõ ra ngoài mà không có lớp mô đệm che chắn.
Bên cạnh cấu trúc da, gen di truyền còn trực tiếp quyết định lượng hắc tố biểu bì sẫm màu tập trung tại vùng mắt. Quá trình này dẫn đến việc tăng sắc tố melanin quanh mắt bẩm sinh, tạo nên các đốm hắc tố tăng sắc tố da có màu nâu hoặc đen quanh hốc mắt ngay từ khi còn nhỏ.
Tiến trình lão hóa tự nhiên làm bộc lộ quầng thâm mắt
Thời gian là kẻ thù của làn da, và vùng mắt chính là nơi đầu tiên tố cáo dấu hiệu tuổi tác. Khi qua tuổi trưởng thành, tiến trình lão hóa tự nhiên bắt đầu tăng tốc và làm sụt giảm nghiêm trọng các sợi cấu trúc nâng đỡ. Cơ thể giảm sản xuất, dẫn đến việc suy giảm collagen và sợi elastin vùng mắt. Sự đứt gãy và hao hụt này khiến làn da mắt mất đi độ đàn hồi, trở nên chùng nhão, nhăn nheo và vốn đã mỏng nay lại càng mỏng hơn.
Song song đó, quá trình sụt giảm mô mỡ tự nhiên dưới da cũng diễn ra mạnh mẽ. Lớp mô mỡ dưới mí mắt có xu hướng teo nhỏ, sụt giảm thể tích và dịch chuyển xuống dưới do tác động của trọng lực. Sự thiếu hụt thể tích này tạo ra một rãnh lệ sâu, khiến vùng da dưới mắt bị lún xuống, hình thành một vùng trũng hốc mắt sẫm màu và đổ bóng cơ học, làm quầng thâm trông đen đặc hơn.
Cuối cùng, khi làn da mắt bị mỏng đi kết hợp với sự sụt giảm mô đệm quanh mí dưới, lớp màng bảo vệ mạch máu không còn nữa. Hệ thống tĩnh mạch nông quanh mắt và các mao mạch sẫm màu ứ máu bên dưới biểu bì sẽ hiển thị mồn một lên bề mặt da. Biểu hiện lão hóa vùng da mắt này khiến gương mặt trông già nua trước tuổi, thiếu sức sống và luôn trong trạng thái mỏi mệt dù tinh thần bạn đang rất thoải mái.
Phân biệt quầng thâm mắt tự nhiên với bệnh lý
Không phải tất cả quầng thâm mắt đều xuất phát từ nguyên nhân thẩm mỹ. Đôi khi, đôi mắt gấu trúc lại là tiếng chuông cảnh báo từ bên trong cơ thể. Khi tình trạng thâm mắt kéo dài liên tục nhiều tháng liền, sậm màu nhanh chóng mà không thuyên giảm dù bạn đã thay đổi lối sống, bạn cần hết sức lưu ý đến các bệnh lý nội khoa tiềm ẩn.
Mối liên hệ giữa thâm mắt kéo dài và sức khỏe toàn thân đã được y học chứng thực qua nhiều nghiên cứu:
- Dấu hiệu cảnh báo chức năng suy thận: Khi thận gặp trục trặc, việc đào thải độc tố và cân bằng nước bị đình trệ. Vùng da dưới mắt sẽ biểu hiện rõ rệt nhất qua tình trạng khô ráp, tối màu, sạm đen và thiếu độ đàn hồi, khiến thần thái khuôn mặt trở nên u sầu, buồn bã.
- Bệnh gan mạn tính: Chức năng gan suy yếu do viêm gan, xơ gan làm ảnh hưởng đến quá trình chuyển hóa hắc tố. Khoảng 20% người bệnh gan gặp hiện tượng da mặt thâm sạm, quầng thâm quanh mắt lộ rõ kèm theo triệu chứng vàng da, vàng mắt.
- Ảnh hưởng từ hệ hô hấp và tuần hoàn: Những người bị viêm mũi dị ứng mạn tính thường xuyên hắt hơi, chảy nước mũi làm tăng áp lực lên các mạch máu nhỏ. Tình trạng này gây ra hiện tượng ứ trệ tuần hoàn tĩnh mạch vùng dưới mắt, khiến vết thâm ngày một đậm hơn.
- Sự xáo trộn nội tiết tố ở phụ nữ: Hiện tượng rối loạn kinh nguyệt, khí huyết lưu thông kém do hàn khí hoặc thời kỳ thai kỳ, kinh nguyệt không đều cũng làm các tĩnh mạch nông dưới mắt nổi rõ hơn bình thường.
Chăm sóc và điều trị giúp đẩy lùi quầng thâm mắt
Để sở hữu một đôi mắt sáng khỏe, rạng ngời, cần kết hợp đồng thời giữa việc thay đổi thói quen sinh hoạt bên trong và nuôi dưỡng làn da bên ngoài. Dưới đây là những phương pháp khoa học bạn dễ dàng áp dụng tại nhà:
Xây dựng lối sống và chế độ nghỉ ngơi khoa học
- Bạn nên duy trì giấc ngủ đủ từ 7 – 8 tiếng mỗi ngày, tốt nhất là đi ngủ trước 10 giờ tối và thức dậy lúc 6 giờ sáng
- Khi ngủ, hãy tập thói quen kê gối cao sau đầu ở tư thế nằm ngửa. Mẹo nhỏ này giúp ngăn chặn chất lỏng tích tụ dưới hốc mắt, từ đó giảm bớt áp lực chất lỏng quanh mắt và ngăn ngừa bọng mắt xuất hiện vào sáng hôm sau.
- Uống đủ từ 1,5 – 2 lít nước mỗi ngày là bắt buộc để cơ thể không rơi vào trạng thái giữ nước thụ động
- Hãy hạn chế ăn nhiều muối, kiêng đồ ăn quá mặn, từ bỏ thuốc lá và rượu bia Đây là cách trị quầng thâm mắt, bảo vệ mạch máu và tăng cường tốc độ lưu thông dòng máu.
- Đừng quên bổ sung các thực phẩm giàu Vitamin C, Sắt và Vitamin B12 để tăng sinh hemoglobin, nuôi dưỡng làn da khỏe mạnh từ sâu bên trong.
Ứng dụng liệu pháp tự nhiên làm co mạch và giảm thâm
Nếu cần một giải pháp cấp tốc giảm sưng và thâm cho đôi mắt vào buổi sáng, bạn có thể tận dụng các nguyên liệu tự nhiên sẵn có trong căn bếp. Chườm lạnh bằng khăn mát hoặc đá bọc vải sạch trong 20 phút là cách đơn giản nhất để co mạch máu đang giãn nở.
Tuy nhiên, hiệu quả hơn cả là việc đắp túi trà lạnh. Trong trà xanh hoặc trà đen có chứa lượng lớn chất caffeine và chất chống oxy hóa đậm đặc. Chất caffeine trong túi trà sẽ thẩm thấu qua da, thúc đẩy thu nhỏ tĩnh mạch nông bị giãn nở, giảm tích nước và kích thích tuần hoàn máu quanh hốc mắt vô cùng hiệu quả.
Ngoài ra, bạn cũng có thể đắp dưa chuột hoặc cà chua xắt lát mỏng. Chúng cung cấp hàm lượng Vitamin K và Vitamin C dồi dào, giúp cấp ẩm sâu, chống viêm, làm dịu da và làm sáng các mảng màu tối dưới mắt một cách an toàn.
Sử dụng mỹ phẩm cho vùng da mắt nhạy cảm
Bên cạnh các nguyên liệu tự nhiên, việc đầu tư các sản phẩm kem dưỡng mắt chuyên sâu là bước không thể thiếu trong chu trình skincare hằng ngày. Vùng da mắt cần được yêu thương bằng những hoạt chất mạnh mẽ nhưng lành tính:
- Vitamin C và chiết xuất cam thảo: Đây là những khắc tinh của hắc tố. Các sản phẩm này giúp tăng cường làm sáng da, làm mờ dần các đốm nâu di truyền.
- Kem chống nắng: Luôn thoa kem chống nắng dành riêng cho vùng mặt và đeo kính râm khi ra ngoài trời. Bước này giúp bảo vệ vùng da mắt nhạy cảm khỏi tác hại của tia UV ánh nắng mặt trời.
Trường hợp bị quầng thâm mắt quá nặng, bạn có thể trực tiếp tới thẩm mỹ viện chữa thâm quầng mắt uy tín để nhận tư vấn tư bác sĩ thẩm mỹ.
Kết luận, quầng thâm mắt là hệ quả tổng hòa của nhiều yếu tố từ lối sống, gen di truyền cho đến tiến trình lão hóa tự nhiên và cả các dấu hiệu bệnh lý nội khoa. Hiểu rõ nguyên nhân gây quầng thâm mắt sẽ giúp lựa chọn được phương pháp khắc phục trúng đích, an toàn và khoa học nhất. Đừng quên chia sẻ bài viết rộng rãi đến người thân, bạn bè nhé!
